W każdej sekundzie tysiące osób zamawia jedzenie, dostawę czy produkty spożywcze poprzez serwisy typu e-delivery, które zapewniają bezkontaktowe zakupy w internecie i dostarczenie ich pod wskazany adres. Rynek gastronomiczny i strony takie jak Pyszne.pl albo Ubereats to niektóre przykłady firm, które zatrudniają pracowników na zasadach pracy platformowej.

Czym jest praca platformowa?

Idea pracy platformowej jest stosunkowo prosta, zakłada się, że występuje w sytuacji gdzie firmy lub osoby fizyczne, na cele nawiązania kontaktów biznesowych z innymi organizacjami

lub osobami, korzystają z rozmaitych platform internetowych do komunikacji. Wyżej wspomniany kontakt może dotyczyć różnych sfer: oferowania produktów, rozwiązywania problemów a nawet świadczenia usług z uwzględnionym wynagrodzeniem.

Z badań prowadzonych przez Unię Europejską wynika, że około 28 mln osób w 2024 roku pracowało za pośrednictwem takich właśnie platform, a liczba ta może prognozowo tylko wzrosnąć
w przyszłych latach. Osoby te świadczą usługi głównie transportowe, ale również opieki, korepetycji oraz tworzenia tłumaczeń.

Dyrektywa Platformowa

W odpowiedzi na niepokojące sygnały dotyczące występujących nadużyć wobec pracowników zatrudnionych na platformach internetowych, Rada Unii Europejskiej jesienią 2024 roku podjęła decyzję o dyrektywie zapewniającej większą ochronę. Dwoma głównymi celami Unii Europejskiej jest poprawienie procesu określenia właściwego statusu zatrudnienia pracowników oraz podjęcie przepisów dotyczących systemów algorytmicznych w miejscu pracy. Wyżej wspomniane założenia miałyby mieć charakter międzynarodowy i obowiązywać we wszystkich krajach członkowskich Unii Europejskiej.

Większość osób pracujących jako dostawcy na platformach internetowych działają jako osoby mające zarejestrowaną jednoosobową działalność gospodarczą. Problem pojawia się wtedy,
gdy okazuje się, że mimo innych warunków zatrudnienia traktowani są oni jak pracownicy, których obowiązuje klasyczna umowa o pracę, łącznie z zasadami oraz ograniczeniami z tego wynikającymi. Zdaniem Unii Europejskiej praca tych osób powinna być interpretowana jako praca etatowa w ujęciu praw państw członkowskich. Wiązałoby się to m.in. z udzieleniem dostępu
do świadczeń zdrowotnych.

Drugim filarem dyrektywy jest ochrona przez algorytmicznymi decyzjami, gdzie Unia przewiduje wystosowanie odpowiednich regulacji dotyczących algorytmów jakie używane są na platformach internetowych w sferze zarządzania zatrudnionym personelem. Eksperci uważają, że tak ważne decyzje związane z wynagrodzeniem, zawieszania czy nawet zwolnienia nie powinny być podejmowane przez algorytm. Zamiast tego planowane jest wyznaczenie odpowiednich osób do monitorowania całego procesu w celu uniknięcia dyskryminujących i często błędnych decyzji podejmowanych przez komputer.

Ważną zmianą, która ma bezwzględnie wejść w życiu w styczniu 2025 roku jest również uniemożliwienie platformom do przetwarzania niektórych danych osobowych zatrudnionych pracowników. Do tej grupy należeć będą m.in. dane dotyczące stanu psychicznego, dane biometryczne, pochodzenie rasowe, status migracyjny oraz prywatne rozmowy pracowników.

Jakie skutki będzie miała dyrektywa dla pracodawców?

Większe przywileje i ochrona dla pracowników nie jest jedyną zmianą jaką niesie nowa dyrektywa platformowa, inne aspekty ulegną również zmianie dla pracodawców. Po pierwsze wzrosną koszty związane z wykonywaniem pracy, co w rezultacie może mieć odniesienie w zwiększeniu kosztów danej usługi lub produktu oferowanego przez firmę. W celu wygospodarowania budżetu istnieje ryzyko ucięcia wcześniej obowiązujących benefitów. Kolejny aspekt związany jest z ryzykiem utraty części pracowników, którzy wcześniej zainteresowani byli elastycznością jaka daje praca platformowa, a którzy teraz zmuszeni są do pracowania w ramach umowy o pracę. Skutkować to może nie tylko brakami kadrowymi co zmniejszaniem intensywności pracy danej firmy na rynku.

Pytaniem jakie może nasunąć się, mając na uwadze dyrektywę Unii Europejskiej, jest jaką odpowiedź da Polska. Istnieje możliwość, że konieczne będzie naniesienie zmian w Kodeksie Pracy,
co mogłoby skutkować stosowaniem domniemania prawnego stosunku pracy.